SpaceX’e ait bir roket parçasının Ay yüzeyine çarptığı ve çarpışmanın etkilerinin Şili’deki teleskoplar aracılığıyla tespit edildiği bildirildi. Yaklaşık 8 bin 700 kilometre hızla gerçekleşen bu kontrolsüz çarpışma, uzay çöpleri konusundaki endişeleri yeniden gündeme getirdi. Olayın, roketin görevini tamamladıktan sonra yörüngede kontrolden çıkmasıyla meydana geldiği belirtildi.
Uzmanlar, roket parçasının Ay’a çarpmasının kaçınılmaz bir sonuç olduğunu açıkladı. Bu gelişme, ABD ve Çin’in Ay’a astronot gönderme yarışı sürerken uzaydaki insan yapımı atıkların oluşturduğu riski bir kez daha gözler önüne serdi.
SpaceX yetkililerinden Julianna Scheiman, kazanın kasıtlı olmadığını, güneş aktivitesi ve yer çekimi kuvvetlerinin birleşimi sonucu roketin rotasının Ay’a kaydığını ifade etti. Şirket, gelecekte bu tür olayların önüne geçmek amacıyla NASA ile iş birliği yaptığını duyurdu.
Daha önce 2022 yılında da Çin’e ait bir roket benzer şekilde Ay yüzeyine kontrolsüz olarak düşmüştü. Bu durum, uzay ajanslarının ve şirketlerin yörüngedeki atıkları yönetme stratejilerini gözden geçirmeleri gerektiği tartışmalarını beraberinde getirdi.
Boston Üniversitesi’nden Carl Schmidt, ekibinin gözlemlerinde Ay’daki çarpışmaya dair işaretlerin net şekilde görüldüğünü aktardı. Avrupa Güney Rasathanesi’nin Şili’deki Çok Büyük Teleskop’u (VLT), çarpışmanın ardından uzaya yayılan sodyum ve lityum akışını başarıyla tespit etti.
Gök bilimciler, 4 ton ağırlığında ve 12 metreden uzun olan roket parçasının Ay’ın Einstein Krateri yakınlarındaki ıssız bir alana düştüğünü tahmin ediyor. Çarpışmanın yaşandığı bölgedeki kraterin ve oluşan hasarın kesin görselleri için NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı’nın (LRO) bölge üzerinden geçerek fotoğraf çekmesi bekleniyor.
Söz konusu roket parçası, 15 Ocak 2025’te Cape Canaveral’dan iki özel Ay aracını fırlatmak için kullanılmıştı. Görevinin ardından yörüngede serbest kalan roket, kontrolden çıkarak sürüklenmeye başlamıştı.
